11. Sınıf Psikoloji · Öğrenme, Bellek, Düşünme

Öğrenmenin Tanımı

öğrenme
davranış değişikliği
performans
kalıcılık
olgunlaşma
içgüdü
refleks

Öğrenme nedir ve hangi değişiklikler öğrenme sayılmaz?

Öğrenme, okuyarak ya da yaşayarak, bilinçli ya da bilinçsiz edinilen bilgi ve duygunun davranış ya da düşüncede yol açtığı kalıcı değişikliktir. Dil ya da matematik bilgisi edinmek, gitar çalmak ve yüzmek gibi beceriler kazanmak, bir şeyden hoşlanmak ve yaşlıya yer vermek gibi sosyal davranışlar öğrenmeyle kazanılır. Öğrenme iyi yönde de kötü yönde de olabilir; yalan söylemeye başlamak da bir öğrenmedir. Öğrenmenin kendisi zihinsel bir süreç olduğu için doğrudan gözlenmez; gözlenen, öğrenilenin davranışa dönüşmüş hâli olan performanstır. Hastalık, yorgunluk, ilaç ya da alkolün yol açtığı geçici değişiklikler, ergenlikte sesin kalınlaşması gibi olgunlaşma ürünleri, kuşların göçü gibi içgüdüler, göz bebeğinin ışıkta küçülmesi gibi refleksler ve acıkınca yiyeceğe yönelmek gibi birincil güdüler öğrenme sayılmaz. Olgunlaşma öğrenme değildir, ama öğrenmenin ön koşuludur; yazı yazmayı öğrenmek için el ve parmak kaslarının olgunlaşması gerekir. Bir değişikliğin öğrenme sayılması için yaşantıyla ortaya çıkması ve kalıcı olması gerekir.

Öğrenmenin Tanımı: konu anlatımı ve özeti

Bu konu, öğrenmenin ne olduğunu, hangi özellikleri taşıdığını ve hangi davranış değişikliklerinin öğrenme sayılmadığını anlatıyor. Öğrenme yaşamı sürdürmenin ön koşuludur: Sobaya dokunup eli yanan çocuk bir daha sıcak nesnelere yaklaşmaz.

Tanım: Öğrenme, okuyarak ya da yaşayarak, bilinçli ya da bilinçsiz edinilen bilgi ve duygunun davranış ya da düşüncede yol açtığı kalıcı değişikliktir.
Öğrenme türleri: Bilgi edinmek (dil, matematik), beceri kazanmak (gitar çalmak, yüzmek), duyuşsal öğrenmeler (hoşlanma) ve sosyal öğrenmeler (yaşlıya yer vermek).
Davranış değişikliği: Öğrenme iyi yönde de kötü yönde de olabilir; yalan söylemeyi öğrenmek de bir öğrenmedir.
Performans: Öğrenmenin kendisi zihinsel bir süreçtir ve doğrudan gözlenmez; gözlenen, öğrenilenin davranışa dönüşmüş hâli olan performanstır.
Kalıcılık ve yaşantı: Değişiklik olabildiğince kalıcı olmalı ve eğitim, tekrar ya da yaşantı sonucunda ortaya çıkmalıdır. Yeni doğanın ağlaması öğrenme değildir; hemşireyi görünce ağlaması öğrenmedir.
Öğrenme sayılmayanlar: Hastalık, yorgunluk, ilaç ya da alkolün yol açtığı geçici değişiklikler; büyüme ve olgunlaşma (sesin kalınlaşması); içgüdüler (kuşların göçü); refleksler (göz bebeğinin ışıkta küçülmesi); birincil güdüler (acıkınca yiyeceğe yönelmek).
Olgunlaşma ile ilişkisi: Olgunlaşma öğrenme değildir ama ön koşuludur. Yazı yazmayı öğrenmek için el ve parmak kaslarının olgunlaşması gerekir.

Unutma: Bir değişikliğin öğrenme sayılması için deneyimle ortaya çıkması ve kalıcı olması gerekir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 13 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Öğrenmenin dört özelliğini yaz: davranışta değişiklik, gözlenebilir performans, kalıcılık, yaşantı sonucu oluşma.
Öğrenme sayılmayan beş durumu say: geçici değişiklik, olgunlaşma, içgüdü, refleks, birincil güdü.
Her durum için kendi gözleminden bir örnek ekle.

Günlük hayattan: Tozlu odada hapşırman refleks, ödevini teslim ettiğin her gün öğretmeninin gülümsemesiyle daha düzenli çalışman ise öğrenmedir.

Sık yapılan hata: Ergenlikte sesin kalınlaşması ya da süt dişlerinin çıkması gibi değişiklikleri öğrenme sanmak. Bunlar büyüme ve olgunlaşmanın sonucudur.

İpucu: “Bunu deneyim mi değiştirdi, yoksa beden mi?” diye sor. Deneyimse öğrenme, beden ya da geçici bir etkense değil.

Derinleş

Kitaptaki tanımı kullanarak şu durumları sınıflandır: alkol aldıktan sonra sendeleme, yürümeye başlama, arıların bal yapması, bir şarkının sözlerini ezberleme, sıcak çaydanlıktan eli çekme. Her biri için “öğrenme mi, değil mi?” sorusunu gerekçesiyle cevapla. Düşün: Kötü bir alışkanlık edinmek de öğrenme sayılıyorsa, öğrenmenin her zaman olumlu olduğu söylenebilir mi?

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Konu testini çöz

Kolay
1Ders kitabındaki öğrenme tanımında yer alan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yaşantı sonucu oluşan kalıcı değişiklik olması
- B) Geçici bir etkenle oluşan kısa süreli değişiklik olması
- C) Doğuştan gelen ve hiç değişmeyen bir davranış olması
- D) Yalnızca olumlu yönde bir değişiklik olması
- E) Yalnız bilinçli olarak gerçekleşen bir süreç olması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yaşantı sonucu oluşan kalıcı değişiklik olması
Öğrenme; okuyarak ya da yaşayarak, bilinçli ya da bilinçsizce alınan bilgi ve duygunun davranış ya da düşüncede yol açtığı kalıcı değişikliktir. Olumsuz yönde de olabilir; geçici değişiklikler öğrenme sayılmaz.
Kolay
2Aylardır düzenli çalışarak gitar çalmayı öğrenen Selim'in kazandığı öğrenme aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Duyuşsal öğrenme
- B) İçgüdü
- C) Sosyal öğrenme
- D) Refleks
- E) Beceri öğrenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Beceri öğrenmesi
Ders kitabına göre gitar çalmak, tenis oynamak, yüzmek gibi el ve beden becerileri de öğrenmedir. Duyuşsal öğrenme hoşlanma ve hoşlanmamayla, sosyal öğrenme toplumsal tutum ve değerlerle ilgilidir.
Kolay
3Aşağıdakilerden hangisi öğrenme sayılır?
- A) Yüksek ateşi olan birinin sayıklaması
- B) Kuşların belli mevsimlerde göç etmesi
- C) Alıştırmayla bisiklet sürmeyi öğrenmek
- D) Ergenlik döneminde sesin kalınlaşması
- E) Tozlu bir ortamda istemsizce hapşırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Alıştırmayla bisiklet sürmeyi öğrenmek
Bisiklet sürmek alıştırma ve yaşantıyla kazanılan kalıcı bir değişikliktir. Hapşırma refleks, sesin kalınlaşması olgunlaşma, ateşle sayıklama geçici davranış, göç ise içgüdüdür; bunlar öğrenme sayılmaz.
Kolay
4Bir örümceğin, başka bir örümceği hiç görmeden kendi türüne özgü biçimde ağ örmesi aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Edimsel öğrenme
- B) Sosyal öğrenme
- C) Refleks
- D) Geçici davranış
- E) İçgüdü
Cevabı göster
Doğru cevap: E) İçgüdü
İçgüdüler doğuştan gelen, türün bütün bireylerinde görülen ve öğrenilmemiş davranışlardır. Örümcek bu davranışı başkasından öğrenmeden yapmaktadır.
Kolay
5Sıcak bir tencereye yanlışlıkla dokunan bir kişinin elini istemsizce ve çok hızlı biçimde geri çekmesi aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) İçgüdü
- B) Refleks
- C) Sosyal öğrenme
- D) Performans
- E) Olgunlaşma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Refleks
Refleks, dıştan gelen bir uyarıcıya karşı istem dışı, basit, hızlı ve tutarlı bir tepkidir; öğrenme sayılmaz.
Kolay
6Ergenlik döneminde bir gencin boyunun hızla uzaması aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Olgunlaşma
- B) İçgüdü
- C) Beceri öğrenmesi
- D) Refleks
- E) Sosyal öğrenme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Olgunlaşma
Büyüme ve olgunlaşma sonucu ortaya çıkan değişmeler öğrenme sayılmaz; boy uzaması gibi niceliksel değişimler bu kapsamdadır.
Kolay
7Ders kitabına göre öğrenilenin gözlenebilir hâle dönüşmesine ne ad verilir?
- A) Olgunlaşma
- B) İçgüdü
- C) Sönme
- D) Refleks
- E) Performans
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Performans
Öğrenme içsel (zihinsel) bir süreç olduğu için doğrudan gözlenmez; gözlenen bireyin performansıdır. Performans, öğrenilenin gözlenebilir hâle dönüşmesidir.
Kolay
8Bir çocuğun, sırada beklerken araya girmemesi gerektiğini ailesinden ve öğretmenlerinden öğrenmesi hangi öğrenme türüne örnektir?
- A) Refleks
- B) İçgüdü
- C) Olgunlaşma
- D) Sosyal öğrenme
- E) Beceri öğrenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sosyal öğrenme
Toplumsal tutum ve değerlerin kazanıldığı öğrenmeler sosyal öğrenmedir. Ders kitabı yaşlılara yer vermeyi ve kalabalıkta yüksek sesle konuşmamayı bu türe örnek verir.
Orta
9Gece boyunca uykusuz kalan bir nöbetçi, sabaha karşı küçük dikkat hataları yapıyor; dinlendikten sonra bu hatalar ortadan kalkıyor. Nöbetçinin davranışındaki değişikliğin öğrenme sayılmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Etken kalkınca kaybolan geçici bir değişiklik olması
- B) Türün bütün bireylerinde görülen içgüdü olması
- C) Dış uyarıcıya karşı verilen bir refleks olması
- D) Yaşantı yoluyla kazanılmış kalıcı bir davranış olması
- E) Büyüme ve olgunlaşmanın doğal bir sonucu olması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Etken kalkınca kaybolan geçici bir değişiklik olması
Hastalık, yorgunluk, uykusuzluk, ilaç gibi nedenlerle oluşan ve etken ortadan kalkınca kaybolan davranış değişiklikleri geçicidir; öğrenme sayılmaz.
Orta
10Arkadaşlarını izleyerek ödevlerini başkalarından kopyalamaya başlayan bir öğrenciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Bu davranış olgunlaşmanın bir sonucudur.
- B) Öğrenmenin gerçekleşmesi için içgüdü gerekir.
- C) Olumsuz yönde de olsa bir öğrenme gerçekleşmiştir.
- D) Yalnız olumlu değişiklikler öğrenme sayıldığı için öğrenme yoktur.
- E) Bu davranış bir refleks olduğu için öğrenme değildir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Olumsuz yönde de olsa bir öğrenme gerçekleşmiştir.
Öğrenme davranışta bir değişikliktir ve bu değişiklik iyiye doğru olabileceği gibi kötüye doğru da olabilir. Arkadaşını izleyerek kötü bir alışkanlık edinmek de öğrenmedir.
Orta
11Altı aylık bir bebeğe ne kadar uğraşılsa da yazı yazmanın öğretilememesi aşağıdaki bilgilerden hangisiyle açıklanır?
- A) Yazı yazmak bir refleks türüdür.
- B) Yazı yazmak bir içgüdüdür.
- C) Olgunlaşma öğrenmenin kendisidir.
- D) Bebeklerde hiçbir öğrenme gerçekleşmez.
- E) Olgunlaşma öğrenmenin ön koşuludur.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Olgunlaşma öğrenmenin ön koşuludur.
Olgunlaşma öğrenme değildir ama öğrenmenin ön koşuludur; sinir, kas ve zihin gelişimi belli bir düzeye ulaşmadan öğrenme gerçekleşmez. Yazı için el ve parmak yapısının yeterince olgunlaşması gerekir.
Orta
12Aşı olduğu sağlık ocağında beyaz önlüklü hemşireyi her gördüğünde ağlamaya başlayan bir bebeğin bu davranışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Olgunlaşmanın sonucu olduğu için öğrenme sayılmaz.
- B) Yaşantı sonucu ortaya çıktığı için öğrenilmiş bir davranıştır.
- C) Geçici bir hastalık belirtisi olduğu için öğrenme değildir.
- D) Bir içgüdü olduğu için türün bütün bireylerinde görülür.
- E) Doğuştan gelen bir refleks olduğu için öğrenme değildir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yaşantı sonucu ortaya çıktığı için öğrenilmiş bir davranıştır.
Yeni doğan bebeğin ağlaması öğrenilmiş değildir; ancak bebeğin belli bir yaşantıdan sonra hemşireyi görünce ağlaması yaşantı sonucu oluşmuş, öğrenilmiş bir davranıştır.
Orta
13Öğretmeninin sevecen tutumu sayesinde zamanla matematik dersinden hoşlanmaya başlayan bir öğrencinin yaşadığı değişim hangi öğrenme türüne örnektir?
- A) Refleks
- B) Duyuşsal öğrenme
- C) Beceri öğrenmesi
- D) İçgüdü
- E) Olgunlaşma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Duyuşsal öğrenme
Ders kitabına göre bazı şeylerden hoşlanma ya da hoşlanmama duyuşsal öğrenmelerdir.
Orta
14Uzun bir yürüyüşten sonra acıkan Can'ın yiyecek aramaya başlaması öğrenme sayılmaz. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yaşantıyla kalıcı hâle geldiği için
- B) Performansa dönüşmüş bir bilgi olduğu için
- C) Sosyal öğrenmeye örnek olduğu için
- D) Birincil güdüden kaynaklandığı için
- E) Bir beceri öğrenmesi olduğu için
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Birincil güdüden kaynaklandığı için
Organizmanın yaşamasına ve neslin devamına hizmet eden iç dürtüler (birincil güdüler) öğrenme sayılmaz; acıkan birinin yiyeceğe yönelmesi buna örnektir.
Orta
15Bir kez arı tarafından sokulan çocuk, daha sonra arıların toplandığı çiçeklere yaklaşmıyor. Bu durum öğrenmeyle ilgili hangi yargıyı destekler?
- A) Olumsuz yaşantılar öğrenmeye yol açmaz.
- B) Tek yaşantı davranışı hiç değiştirmez.
- C) Öğrenme doğuştan gelen bir davranıştır.
- D) Öğrenme hayatta kalmaya yardım eder.
- E) Öğrenme yalnızca okulda gerçekleşir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Öğrenme hayatta kalmaya yardım eder.
Ders kitabı öğrenmeyi kişinin yaşamını sürdürebilmesi ve hayatta kalabilmesi için gerekli ön koşul olarak görür; sobaya dokunup eli yanan çocuğun sıcak nesnelerden uzak durması da buna örnektir.
Orta
16Ailede başlayıp arkadaş çevresi, okul ve iş yaşamıyla süren, öğrenmeyle gerçekleşen ve yaşam boyu devam eden süreç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İçgüdü
- B) Toplumsallaşma
- C) Büyüme
- D) Olgunlaşma
- E) Refleks
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Toplumsallaşma
Ders kitabına göre ailede başlayıp arkadaş çevresi, okul ve iş yaşamıyla süren bu öğrenme sürecine toplumsallaşma (sosyalleşme) denir.
Zor
17Aşağıda dört durum verilmiştir: I. Gözüne toz kaçınca gözünü kırpmak II. Yabancı bir dilde selamlaşmayı öğrenmek III. Grip olunca halsiz düşmek IV. Bir müzik aletini çalabilmek Bu durumlardan hangileri öğrenme sayılır?
- A) I, II ve IV
- B) III ve IV
- C) I ve II
- D) II ve IV
- E) I ve III
Cevabı göster
Doğru cevap: D) II ve IV
Selamlaşmayı öğrenmek bilgi, müzik aleti çalmak beceri öğrenmesidir. Göz kırpma refleks, hastalıkla halsizlik ise geçici bir değişikliktir; bunlar öğrenme sayılmaz.
Zor
18Bir konuyu çok iyi öğrenen Zeynep, sınav günü yüksek ateşle sınava girdiği için o konudan düşük not alıyor. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Düşük not, olgunlaşmanın tamamlanmadığını gösterir.
- B) Zeynep konuyu hiç öğrenmemiştir.
- C) Öğrenme gerçekleşmiş, ancak performansa tam yansımamıştır.
- D) Yüksek ateş Zeynep'in öğrendiklerini kalıcı olarak silmiştir.
- E) Performans ile öğrenme her zaman birebir aynıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Öğrenme gerçekleşmiş, ancak performansa tam yansımamıştır.
Öğrenme içsel bir süreçtir ve doğrudan gözlenmez; gözlenen performanstır. Hastalık gibi geçici etkenler performansı düşürebilir; bu, öğrenmenin olmadığını göstermez.
Zor
19Bir çocukla ilgili iki değişim anlatılıyor: I. Bir yaşına gelince ilk dişlerinin çıkması II. Dört yaşında ayakkabısını bağlamayı annesinden öğrenmesi Bu iki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) I olgunlaşma, II öğrenmedir; II için belli bir olgunluk gerekir.
- B) İkisi de olgunlaşmadır, çünkü çocuk büyümektedir.
- C) II bir içgüdüdür, çünkü bütün çocuklarda görülür.
- D) I öğrenme, II olgunlaşmadır.
- E) İkisi de öğrenmedir, çünkü ikisi de kalıcı birer değişikliktir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) I olgunlaşma, II öğrenmedir; II için belli bir olgunluk gerekir.
Diş çıkarma büyüme ve olgunlaşmanın sonucudur, öğrenme sayılmaz. Ayakkabı bağlamak yaşantıyla kazanılan bir öğrenmedir; ancak bunun için el ve parmak becerilerinin belli bir olgunluğa erişmesi gerekir.
Zor
20Bir öğrenci “Her davranış değişikliği bir öğrenmedir.” diyor. Bu yargıyı çürütmek için aşağıdaki örneklerden hangisi kullanılabilir?
- A) Bir yetişkinin yeni bir dilde konuşmayı öğrenmesi
- B) Bir sürücünün kırmızı ışıkta durmayı alışkanlık hâline getirmesi
- C) Bir ilacın etkisiyle kişinin geçici olarak uyuşuk davranması
- D) Bir öğrencinin arkadaşını izleyerek kötü bir alışkanlık edinmesi
- E) Bir çocuğun okumayı öğrenip okuma alışkanlığı kazanması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bir ilacın etkisiyle kişinin geçici olarak uyuşuk davranması
İlacın etkisiyle oluşan ve etken ortadan kalkınca kaybolan değişiklik geçicidir ve öğrenme sayılmaz; dolayısıyla her davranış değişikliği öğrenme değildir. Öteki örnekler (kötü alışkanlık dâhil) öğrenmedir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.